Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Fikret Türkmen, ”Türkçe’mizin bağımsız bir dil olarak yaşaması, varlılığını sürdürebilmesi için ana dil konusunda bireysel ve toplumsal duyarlılık kaçınılmazdır” dedi.
Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Fikret Türkmen, ”Türkçe’mizin bağımsız bir dil olarak yaşaması, varlılığını sürdürebilmesi için ana dil konusunda bireysel ve toplumsal duyarlılık kaçınılmazdır” dedi.
Türkmen, Giresun Üniversitesi’nce, Güre Yerleşkesi Toplantı Salonu’nda düzenlenen ”Türkçe’nin Güncel Sorunları” konulu konferansta yaptığı konuşmada, milli kültür değerine saygı duymayan ve nesillere onları anlatıp öğretmeyen milletlerin yaşama hakkı olmadığını belirtti.
Türkçe’nin bağımsız bir dil olarak yaşaması, gelişip zenginleşmesi için herkesin üzerine düşeni yerine getirmesi gerektiğini ifade eden Türkmen, şöyle devam etti:
”Burada (önce Türkçe) sloganı kafalara ve gönüllere yerleştirilmeli, herkesi güzel Türkçe öğrenmeye ve kullanmaya özendirmeliyiz. Özellikle yabancı hayranlığı ile yabancı dilde öğretimin çok farklı şeyler olduğu kafalara iyice yerleştirilmelidir. Okullarımızda halen yürütülmekte olan yabancı dil öğretiminin çok verimsiz olduğu göz önünde bulundurularak verimli ve etkili yabancı dil öğretimi için gerekli önlemler hiç zaman geçirmeden alınmalı, yabancı dilde öğretime son verilmelidir.”
Prof. Dr. Türkmen, bütün öğretim kademelerinde Türkçe eğitimin yeterince etkili, verimli yapılabilmesi için gerekli duyarlılığın ve özenin gösterilmesi gerektiğini vurgulayarak, ”Bu önemli bir konu, gelip geçici olan bakan ya da hükümet politikası olarak değil, sıkı ve değişmez bir devlet politikası olarak görülmelidir. İşin özü bilinçli ana dil eğitiminde yatmaktır. Şunu hiç unutmayalım ki iyi bir yabancı dil öğretimi için de iyi bir ana dili eğitimi koşuldur” diye konuştu.
Bir ülkenin kültürü ve dilinin tek başına alınamayacağını, dilin ülkenin sosyal, ekonomik, kültürel ve teknolojik yapısının özellikleriyle ile iç içe olduğunu kaydeden Türkmen, ”Türkçe’mizin bağımsız bir dil olarak yaşaması, varlılığını sürdürebilmesi için ana dil konusunda bireysel ve toplumsal duyarlılık kaçınılmazdır” şeklinde konuştu.
Konuşmanın ardından Giresun Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, Türkmen’e plaket verdi.
Kaynak
¶
§
‡
°
Son günlerde pek yazı yazamasam da bir değerlendirme ve duyuru yapmam gerekli.
Yazı dilinde kullanılan yabancı kelimeleri yazarken hedefim hiçbir zaman kişiler olmadı. Amacım yabancı kelimelerin kullanılmasının yanlışlığına dikkat çekmek, kullanılan yabancı kelimelerin Türkçesinin de olduğunu göstermek.
Yabancı kelimelere benzer bir kategori olarak da Gereksiz Kelimeler’i ekledim. Çünkü Türkçesi yazılmışken İngilizcesinin de yazılması çok gereksiz. Kendine ve diline güvensizlik anlamına da geliyor bu.
Çeşitli tema, eklenti ve program çevirileri de yapıyorum. Bunları tek tek burada duyurmanın yanında ne çevirdiysem o konu ile ilgili siteyi de bilgilendireceğim. O sitelerde duyurusunun yapılıp yapılmayacağı tabi site sahiplerinin insiyatifinde.
Ayrıca haftada bir veya iki kere çeşitli konular üzerine inceleme yazıları olacak. Bu yazılar yabancı ve gereksiz kelimelerden farklı olarak daha genel konuları kapsayacak. Biraz da büyük resmi tasvir etmeye çalışacağım.
Yazmadığım süre içinde birkaç ufak program çevirim oldu. Bunlar: Tasque, Osmo, Wallpapoz ve Parcellite. Yenilenecek sürümlerinde Türkçe olarak kullanılabilirler.
Wordpress Contact Form 7, iletişim formu eklentisini güncelledim. Yabancı bir kişi tarafından çevrilmişti sanırım. Çeşitli eklerde ve kelimerde hatalar vardı. Şu an güncellenmiş çeviri ile kullanabilirsiniz.
Arada sert eleştiriler olsa da doğru bildiğim yolda devam edecek Hedef Türkçe. Her türlü eleştirinin gelişimi hızlandırdığını düşünyorum. Takip eden ve yorum yazan herkese teşekkürler.
¶
§
‡
°
Bir ay geride kaldı. Biraz da geç oluyor bu yazı, Temmuz ayının değerlendirmesi çünkü.
O kadar çok İngilizce kelime kullanılıyor ki yazılarda bunun üzerine Yanlışlar kategorisi açtım. En çok eleştirilen de bu kategori oldu.
Cümlede kullanılan anlama göre doğru kelime önerilerinden oluşuyor bu kategori. Çok iyi, faydalı bulanların yanında hatalardan geçilmediğini söyleyenler de oldu. Her türlü eleştiriye açığım, hatalı gördükleriniz hakkında (ilgili konuda yorum olarak) fikir belirtin tartışalım.
Yazdığım yanlışlara genelde benim yanlışlarım gösterilerek karşılık veriliyor. Ben yanlışlarımı düzeltiyorum, ya siz?
Temmuz ayında en çok okunan ilk üç konu:
¶
§
‡
°
Her gün yazı yazarken klavyeye baka baka ya da bakmadan zaman geçiriyorsunuz. Hiç dikkat ettiniz mi harflerin dağılımına?
Türkçe karakter olarak nitelediğimiz 6 harf (Ğ, Ü, Ş, İ, Ç ve Ö) Q klavyede en sağda emaneten duruyorlar. Türkçe Q klavye diye uydurulan bir pazarlama yalanıdır bu. Adı bile yabancı. Hemen sağ tarafa çakılıp yutturulmuştur insanlara.
Q klavyenin dışında Türkçe’ye uygun olarak yapılmış F klavye mevcut. Aşağıdaki görsellerde Türkçe’de en çok kullanılan harflerin klavyeler üzerindeki yerleşimlerini görülüyor. F klavyedeki harfler daha derli toplu duruyor.
F klavyede harflerin kullanım sıklığı %49′u sol ele %51′i de sağ ele dağılmıştır.
F klavyenin hikayesi
Türkçe sözlerde çok sık kullanılan seslerin karşılığı olan harfler F klavyede en kolay ulaşılabilecek yerlere serpiştirilmiştir. Türkçedeki harflerin kullanılma oranlan, ünlü-ünsüz ses ilişkileri, hece ve söz yapısı, parmakların kuvvet, yetenek ve işleklikleri göz önünde bulundurularak üretilen F klavye, bu özellikleri bakımından Türkçeye çok uygundu. Yaklaşık 30.000 Türkçe sözün ölçü alındığı bir değerlendirmede a harfi 26.323, e harfi 16.308, k harfi 13-542, i harfi 13.384, m harfi 11.263, l harfi 10.496, t harfi 9-669, r harfi 8.698 kez geçmekteydi. Bu oran göz önünde bulundurularak söz konusu harfler, F klavyede en uygun yerlere yerleştirilmiştir. Q klavyede ise en çok kullanılan harfler tabir caizse klavyenin en ücra köşelerine dağıtılmış durumdadır. Buna karşılık, Türkçede 30.000 sözde sadece 125 defa geçen ve en az kullanılan harf olan j harfi, Q klavyede en uygun yere konulmuştur. F klavyede bu harfin yerinde Türkçede en fazla kullanılan ünsüz olan k harfi bulunmaktadır.
Ülkemizde Bakanlıklar Arası Standardizasyon Komitesi 20 Ekim 1955 günü F klavyenin bu özelliğini resmen kabul etmiş, daha sonra Türk Standartları Enstitüsü ile Devlet Malzeme Ofisi de bu kararı benimsemiştir.
F klavyenin önündeki engeller
- İşletmelerin neredeyse hepsinin Q klavye kullanıyor olması.
- İnsanların alışkanlıklarından vazgeçmesi zordur.
- Birçok yazılımda kısayolların Q klavyeye göre düzenlenmesi.
- Yasalardaki boşluklar Q klavyenin kullanımına çanak tutuyor.
F klavyenin yaygınlaşması için ne yapabilirsiniz?
- Gözünüzü karartıp bir F klavye satın alın, kullanın. Özellikle öğrenciler için şu tatil günleri yeni bir şeyler öğrenmenin tam zamanı. (Bulmak zordur. İnternette arıyorsanız daha çok F ve Q klavyenin karşılaştırmalarına rastlayacaksınız.)
- Satın almayacak olsanız da satış görevlilerine sorun F klavye olup olmadığını. Müşteriden F klavye talebinin arttığını gören satıcı arz etmeye de başlayacaktır.
- F ve Q klavye hakkında bilgi sahibi olup bilginizi paylaşın.
Sonuç : Q klavyenin nereden çıktığını araştırırken F klavye gerçeğini öğrendim. Bilimsel bir araştırmanın ürünü F klavye. Sadece Q klavye kullandım şu günlere kadar. Birkaç gün içinde F klavye alıp kullanmaya başlıyorum. Q klavye ile F klavye farkını yazıya dökerim bir süre sonra.
–
Kaynaklar
- Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın -Q klavye sorunu ve bilgisayarlarda Türkçe karakterler
- T-infection – F klavye
- Vikipedi – F klavye
- Zemberek Nlp – F ve Q’nun savaşı
¶
§
‡
°
