ODTÜ Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Bölümü Öğretim Üyesi ve laboratuvarın kurucusu Doç. Dr. Gülay Ediboğlu-Cedden, yaptığı açıklamada, dili öğrenmenin, anlamanın ve konuşmanın beyinde çok karmaşık mekanizmalar tarafından gerçekleştirildiğini ifade etti.

Bu mekanizma ve süreçlerin saptanmasının, özellikle sağlıklı insanlarda çok zor olduğuna işaret eden Cedden, beyinde herhangi bir hasar olmadan, beyinle ilgili araştırma yapmanın olağan bir durum olmadığını söyledi.

Ancak kimi teknikler sayesinde artık sağlıklı insanların beyninden ölçümler alınarak dil işlevlerinin tanımlanması ve bu tekniklerle beyindeki bölgelerin saptanmasının mümkün olduğunu anlatan Cedden, gelişmiş ülkelerde yapılan dil çalışmalarında beyin çalışmalarına ağırlık verildiğini aktardı.

Geçen yıl ODTÜ Eğitim Bilimleri Fakültesi bünyesinde kurulan EEG laboratuvarında sağlıklı insanlar üzerinde çeşitli dil işlemleme ve bilgi öğrenme süreçlerini tespit etmeye çalışan araştırmalar yaptıklarını dile getiren Cedden, bu verileri yorumlayarak anadili Türkçe olanların beyinlerindeki işlemleri ölçen çalışmalar yürüttüklerini anlattı.

Cedden, Türkiye’de ilk kez sağlıklı bireyler üzerinde anadili araştırması yaptıklarını ifade ederek, araştırma sonuçlarına ilişkin şu bilgileri verdi:

“İlk sonuçlarımıza göre, Türkçede bazı potansiyelleri tespit ettik. Bu potansiyelleri daha önce bazı Avrupa dillerindeki potansiyellerle karşılaştırdık. Örneğin İngilizcede normal okumada (anlamsal işlemlenmesinde) meydana gelmeyen bir potansiyel daha bulduk. Bunun yorumu şu olabilir: Türkçenin anadil olarak işlemlenmesi sırasında İngilizceyi anadili olarak konuşanlardan farklı olarak zihinde fazladan bir işlem daha, yani daha büyük bir yük meydana gelmektedir.

Bu İngilizce ve Almanca’da görülmeyen bir işlem yüküdür. Türkçeyi anadili olarak konuşanlarda 400. milisaniyede ve 600. milisaniyede bir beyin yanıtı

(potansiyel) meydana geliyor. Oysa ki İngilizce ve Almanca gibi dillerde düz cümlelerde sadece 400. milisaniyede bir potansiyel saptanmıştır. Türkçede ise 600. milisaniyede de bir potansiyel ortaya çıktığı saptanmıştır.”

Bu durumun Türkçenin gramer yapısından kaynaklanabildiğini ifade eden Ediboğlu-Cedden, Türkçe’de fiillerin cümlenin sonunda yer alması ve sondan çekimli olması nedeniyle, cümlenin anlaşılması için kişinin cümleyi baştan sona kadar zihninde tuttuğunu ve fiilin okunmasıyla cümleyi zihninde tekrar oluşturduğunu ifade etti.

İngilizcede bu durumun yaşanmadığını belirten Cedden, dışarıdan algılanamayacak kadar milisaniyeler düzeyinde gerçekleşen bu durumun Türkçe ve diğer Avrupa’da konuşulan bazı diller arasında bir fark yarattığının bu araştırmayla ortaya çıktığını söyledi.

AZERİLERLE DE ÇALIŞILDI

Doç. Dr. Cedden, anadili gibi Türkçe konuşan Azeriler üzerine de bir araştırma yaptıklarını ve çok iyi Türkçe konuşabilen bu öğrencilerin anadili olarak Türkçe işlemleme ile yabancı dil olarak Türkçe işlemleme potansiyelleri arasında farklar ortaya koyduklarını bildirdi.

Cedden, Türkçe’yi çok iyi konuşan Azerilerin Türkçeyi algılamaları konusunda dışarıdan fark edilmeyen ancak beyin yanıtlarında gözlemlenen gecikmeler görüldüğünü söyledi.

Ayrıca, Türkiye;de yabancı dil öğretimi yöntemlerine değinen Cedden şunları söyledi:

“Türkiye de artık beynin çalışma şekline uygun dil öğretim yöntemleri geliştirilmesi mümkündür. Anadili Türkçe olan öğrenciler için yabancı dil öğreniminde ve özellikle başlangıç aşamasında olan öğrencilerde Türkçe anadilin kullanılmasının çok gereklidir. Çünkü beynin çalışması bağlantılar kurarak gerçekleşmektedir. Bilgiler arasındaki bağlantıların anlaşılır bir şekilde verilmesiyle, öğrenme çok daha hızlı ve etkin olur.”

Cedden, Türkiye’deki eğitim-öğretim sistemiyle ilgili de, “Bizim eğitim sistemimizde de maalesef bazı eksiklikler görüyorum. Bilgi sadece test sorularını çözerek ve algoritmalar verilerek aktarılırsa bu bilgi her zaman için eksik kalır. Bilginin hep bir bağlam içinde ve neden-sonuç ilişkileri ile verilmesi öğrenme açısından çok önemlidir” dedi.

Bu sebeplerle okullardaki test sisteminin de sorgulanması gerektiğini dile getiren Ediboğlu-Cedden, çocuklara bilgi aktarımı sırasında bilginin çocuğun seviyesine uygun, aktarım sırasındaki aşamaların birbiriyle bağlantılı olması, ancak kesinlikle yüklü olmaması gerektiğini söyledi.

Ediboğlu-Cedden, araştırmalarının önemine işaret ederken, sağlıklı insanlarda anadil işlemleme süreçlerini bilmeden bazı hastalıkların teşhisinin güç olduğunu belirtti.

Ediboğlu-Cedden, bu araştırmaların ileride alzeimer, şizofreni gibi bazı hastalıkların erken tanısında sağlıklı insanlardaki Türkçe potansiyellerinin ortaya konmasının önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Kaynak: Hürriyet

HEDEF TÜRKÇE. Hatalıysam ara

Benzer Yazılar

• Harf Devrimi (İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri)
• Türkçe’nin güncel sorunları
• Türkçeleştirme Üzerine…

Türkmen, Giresun Üniversitesi’nce, Güre Yerleşkesi Toplantı Salonu’nda düzenlenen ”Türkçe’nin Güncel Sorunları” konulu konferansta yaptığı konuşmada, milli kültür değerine saygı duymayan ve nesillere onları anlatıp öğretmeyen milletlerin yaşama hakkı olmadığını belirtti.

Türkçe’nin bağımsız bir dil olarak yaşaması, gelişip zenginleşmesi için herkesin üzerine düşeni yerine getirmesi gerektiğini ifade eden Türkmen, şöyle devam etti:
”Burada (önce Türkçe) sloganı kafalara ve gönüllere yerleştirilmeli, herkesi güzel Türkçe öğrenmeye ve kullanmaya özendirmeliyiz. Özellikle yabancı hayranlığı ile yabancı dilde öğretimin çok farklı şeyler olduğu kafalara iyice yerleştirilmelidir. Okullarımızda halen yürütülmekte olan yabancı dil öğretiminin çok verimsiz olduğu göz önünde bulundurularak verimli ve etkili yabancı dil öğretimi için gerekli önlemler hiç zaman geçirmeden alınmalı, yabancı dilde öğretime son verilmelidir.”

Prof. Dr. Türkmen, bütün öğretim kademelerinde Türkçe eğitimin yeterince etkili, verimli yapılabilmesi için gerekli duyarlılığın ve özenin gösterilmesi gerektiğini vurgulayarak, ”Bu önemli bir konu, gelip geçici olan bakan ya da hükümet politikası olarak değil, sıkı ve değişmez bir devlet politikası olarak görülmelidir. İşin özü bilinçli ana dil eğitiminde yatmaktır. Şunu hiç unutmayalım ki iyi bir yabancı dil öğretimi için de iyi bir ana dili eğitimi koşuldur” diye konuştu.

Bir ülkenin kültürü ve dilinin tek başına alınamayacağını, dilin ülkenin sosyal, ekonomik, kültürel ve teknolojik yapısının özellikleriyle ile iç içe olduğunu kaydeden Türkmen, ”Türkçe’mizin bağımsız bir dil olarak yaşaması, varlılığını sürdürebilmesi için ana dil konusunda bireysel ve toplumsal duyarlılık kaçınılmazdır” şeklinde konuştu.
Konuşmanın ardından Giresun Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, Türkmen’e plaket verdi.

Kaynak

HEDEF TÜRKÇE. Hatalıysam ara

Benzer Yazılar

• Türkçe beyni iki kere çalıştırıyor
• Türkçeleştirme Üzerine…
• Türkçe Wordpress Teması: OrangeJuice

Yazı dilinde kullanılan yabancı kelimeleri yazarken hedefim hiçbir zaman kişiler olmadı. Amacım yabancı kelimelerin kullanılmasının yanlışlığına dikkat çekmek, kullanılan yabancı kelimelerin Türkçesinin de olduğunu göstermek.

Yabancı kelimelere benzer bir kategori olarak da Gereksiz Kelimeler’i ekledim. Çünkü Türkçesi yazılmışken İngilizcesinin de yazılması çok gereksiz. Kendine ve diline güvensizlik anlamına da geliyor bu.

Çeşitli tema, eklenti ve program çevirileri de yapıyorum. Bunları tek tek burada duyurmanın yanında ne çevirdiysem o konu ile ilgili siteyi de bilgilendireceğim. O sitelerde duyurusunun yapılıp yapılmayacağı tabi site sahiplerinin insiyatifinde.

Ayrıca haftada bir veya iki kere çeşitli konular üzerine inceleme yazıları olacak. Bu yazılar yabancı ve gereksiz kelimelerden farklı olarak daha genel konuları kapsayacak. Biraz da büyük resmi tasvir etmeye çalışacağım.

Yazmadığım süre içinde birkaç ufak program çevirim oldu. Bunlar: Tasque, Osmo, Wallpapoz ve Parcellite. Yenilenecek sürümlerinde Türkçe olarak kullanılabilirler.

WordPress Contact Form 7, iletişim formu eklentisini güncelledim. Yabancı bir kişi tarafından çevrilmişti sanırım. Çeşitli eklerde ve kelimerde hatalar vardı. Şu an güncellenmiş çeviri ile kullanabilirsiniz.

Arada sert eleştiriler olsa da doğru bildiğim yolda devam edecek Hedef Türkçe. Her türlü eleştirinin gelişimi hızlandırdığını düşünyorum. Takip eden ve yorum yazan herkese teşekkürler.

HEDEF TÜRKÇE. Hatalıysam ara

Benzer Yazılar

• Türkçeleştirme Üzerine…
• Türkçe Yasası’na Destek Olun
• … yani …

O kadar çok İngilizce kelime kullanılıyor ki yazılarda bunun üzerine Yanlışlar kategorisi açtım. En çok eleştirilen de bu kategori oldu.

Cümlede kullanılan anlama göre doğru kelime önerilerinden oluşuyor bu kategori. Çok iyi, faydalı bulanların yanında hatalardan geçilmediğini söyleyenler de oldu. Her türlü eleştiriye açığım, hatalı gördükleriniz hakkında (ilgili konuda yorum olarak) fikir belirtin tartışalım.

Yazdığım yanlışlara genelde benim yanlışlarım gösterilerek karşılık veriliyor. Ben yanlışlarımı düzeltiyorum, ya siz?

Temmuz ayında en çok okunan ilk üç konu:

• Kullandığımız Türkçe klavye
• Ağ günlüğü – Blog
• Yabancı kelimeler 9 Temmuz 2008

HEDEF TÜRKÇE. Hatalıysam ara

Benzer Yazılar

• Değerlendirme: Eylül 2008
• F ve Q Klavye Karşılaştırması (Güven Tanış)
• … yani …

Türkçe karakter olarak nitelediğimiz 6 harf (Ğ, Ü, Ş, İ, Ç ve Ö) Q klavyede en sağda emaneten duruyorlar. Türkçe Q klavye diye uydurulan bir pazarlama yalanıdır bu. Adı bile yabancı. Hemen sağ tarafa çakılıp yutturulmuştur insanlara.

Q klavyenin dışında Türkçe’ye uygun olarak yapılmış F klavye mevcut. Aşağıdaki görsellerde  Türkçe’de en çok kullanılan harflerin klavyeler üzerindeki yerleşimlerini görülüyor. F klavyedeki harfler daha derli toplu duruyor.

F klavyede harflerin kullanım sıklığı %49′u sol ele %51′i de sağ ele dağılmıştır.

F klavyenin hikayesi

Türkçe sözlerde çok sık kullanılan seslerin karşılığı olan harfler F klavyede en kolay ulaşılabilecek yerlere serpiştirilmiştir. Türkçedeki harflerin kullanılma oranlan, ünlü-ünsüz ses ilişkileri, hece ve söz yapısı, parmakların kuvvet, yetenek ve işleklikleri göz önünde bulundurularak üretilen F klavye, bu özellikleri bakımından Türkçeye çok uygundu. Yaklaşık 30.000 Türkçe sözün ölçü alındığı bir değerlendirmede a harfi 26.323, e harfi 16.308, k harfi 13-542, i harfi 13.384, m harfi 11.263, l harfi 10.496, t harfi 9-669, r harfi 8.698 kez geçmekteydi. Bu oran göz önünde bulundurularak söz konusu harfler, F klavyede en uygun yerlere yerleştirilmiştir. Q klavyede ise en çok kullanılan harfler tabir caizse klavyenin en ücra köşelerine dağıtılmış durumdadır. Buna karşılık, Türkçede 30.000 sözde sadece 125 defa geçen ve en az kullanılan harf olan j harfi, Q klavyede en uygun yere konulmuştur. F klavyede bu harfin yerinde Türkçede en fazla kullanılan ünsüz olan k harfi bulunmaktadır.

Ülkemizde Bakanlıklar Arası Standardizasyon Komitesi 20 Ekim 1955 günü F klavyenin bu özelliğini resmen kabul etmiş, daha sonra Türk Standartları Enstitüsü ile Devlet Malzeme Ofisi de bu kararı benimsemiştir.

F klavyenin önündeki engeller

• İşletmelerin neredeyse hepsinin Q klavye kullanıyor olması.
• İnsanların alışkanlıklarından vazgeçmesi zordur.
• Birçok yazılımda kısayolların Q klavyeye göre düzenlenmesi.
• Yasalardaki boşluklar Q klavyenin kullanımına çanak tutuyor.

F klavyenin yaygınlaşması için ne yapabilirsiniz?

• Gözünüzü karartıp bir F klavye satın alın, kullanın. Özellikle öğrenciler için şu tatil günleri yeni bir şeyler öğrenmenin tam zamanı. (Bulmak zordur. İnternette arıyorsanız daha çok F ve Q klavyenin karşılaştırmalarına rastlayacaksınız.)
• Satın almayacak olsanız da satış görevlilerine sorun F klavye olup olmadığını. Müşteriden F klavye talebinin arttığını gören satıcı arz etmeye de başlayacaktır.
• F ve Q klavye hakkında bilgi sahibi olup bilginizi paylaşın.

Sonuç : Q klavyenin nereden çıktığını araştırırken F klavye gerçeğini öğrendim. Bilimsel bir araştırmanın ürünü F klavye. Sadece Q klavye kullandım şu günlere kadar. Birkaç gün içinde F klavye alıp kullanmaya başlıyorum. Q klavye ile F klavye farkını yazıya dökerim bir süre sonra.

–

Kaynaklar

1. Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın -Q klavye sorunu ve bilgisayarlarda Türkçe karakterler
2. T-infection – F klavye
3. Vikipedi – F klavye
4. Zemberek Nlp – F ve Q’nun savaşı

HEDEF TÜRKÇE. Hatalıysam ara

Benzer Yazılar

• F ve Q Klavye Karşılaştırması (Güven Tanış)
• Türkçe beyni iki kere çalıştırıyor
• Türkçe’nin güncel sorunları