Takip et...

Kullandığımız Türkçe klavye

Tarih: 8 July, 2008 | Yazar: Hasan Yılmaz

Her gün yazı yazarken klavyeye baka baka ya da bakmadan zaman geçiriyorsunuz. Hiç dikkat ettiniz mi harflerin dağılımına?

Türkçe karakter olarak nitelediğimiz 6 harf (Ğ, Ü, Ş, İ, Ç ve Ö) Q klavyede en sağda emaneten duruyorlar. Türkçe Q klavye diye uydurulan bir pazarlama yalanıdır bu. Adı bile yabancı. Hemen sağ tarafa çakılıp yutturulmuştur insanlara.

Q klavyenin dışında Türkçe’ye uygun olarak yapılmış F klavye mevcut. Aşağıdaki görsellerde  Türkçe’de en çok kullanılan harflerin klavyeler üzerindeki yerleşimlerini görülüyor. F klavyedeki harfler daha derli toplu duruyor.
Q klavyede sık kullanılan tuşlar

F klavyede harflerin kullanım sıklığı %49′u sol ele %51′i de sağ ele dağılmıştır.

F klavyede sık kullanılan tuşlar

F klavyenin hikayesi

Türkçe sözlerde çok sık kullanılan seslerin karşılığı olan harfler F klavyede en kolay ulaşılabilecek yerlere serpiştirilmiştir. Türkçedeki harflerin kullanılma oranlan, ünlü-ünsüz ses ilişkileri, hece ve söz yapısı, parmakların kuvvet, yetenek ve işleklikleri göz önünde bulundurularak üretilen F klavye, bu özellikleri bakımından Türkçeye çok uygundu. Yaklaşık 30.000 Türkçe sözün ölçü alındığı bir değerlendirmede a harfi 26.323, e harfi 16.308, k harfi 13-542, i harfi 13.384, m harfi 11.263, l harfi 10.496, t harfi 9-669, r harfi 8.698 kez geçmekteydi. Bu oran göz önünde bulundurularak söz konusu harfler, F klavyede en uygun yerlere yerleştirilmiştir. Q klavyede ise en çok kullanılan harfler tabir caizse klavyenin en ücra köşelerine dağıtılmış durumdadır. Buna karşılık, Türkçede 30.000 sözde sadece 125 defa geçen ve en az kullanılan harf olan j harfi, Q klavyede en uygun yere konulmuştur. F klavyede bu harfin yerinde Türkçede en fazla kullanılan ünsüz olan k harfi bulunmaktadır.

Ülkemizde Bakanlıklar Arası Standardizasyon Komitesi 20 Ekim 1955 günü F klavyenin bu özelliğini resmen kabul etmiş, daha sonra Türk Standartları Enstitüsü ile Devlet Malzeme Ofisi de bu kararı benimsemiştir.

F klavyenin önündeki engeller

  • İşletmelerin neredeyse hepsinin Q klavye kullanıyor olması.
  • İnsanların alışkanlıklarından vazgeçmesi zordur.
  • Birçok yazılımda kısayolların Q klavyeye göre düzenlenmesi.
  • Yasalardaki boşluklar Q klavyenin kullanımına çanak tutuyor.

F klavyenin yaygınlaşması için ne yapabilirsiniz?

  • Gözünüzü karartıp bir F klavye satın alın, kullanın. Özellikle öğrenciler için şu tatil günleri yeni bir şeyler öğrenmenin tam zamanı. (Bulmak zordur. İnternette arıyorsanız daha çok F ve Q klavyenin karşılaştırmalarına rastlayacaksınız.)
  • Satın almayacak olsanız da satış görevlilerine sorun F klavye olup olmadığını. Müşteriden F klavye talebinin arttığını gören satıcı arz etmeye de başlayacaktır.
  • F ve Q klavye hakkında bilgi sahibi olup bilginizi paylaşın.

Sonuç : Q klavyenin nereden çıktığını araştırırken F klavye gerçeğini öğrendim. Bilimsel bir araştırmanın ürünü F klavye. Sadece Q klavye kullandım şu günlere kadar. Birkaç gün içinde F klavye alıp kullanmaya başlıyorum. Q klavye ile F klavye farkını yazıya dökerim bir süre sonra.

Kaynaklar

  1. Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın -Q klavye sorunu ve bilgisayarlarda Türkçe karakterler
  2. T-infection – F klavye
  3. Vikipedi – F klavye
  4. Zemberek Nlp – F ve Q’nun savaşı

Ana Konu: Genel

  • http://www.jegraphy.com/fihrist Can Eğridere

    Bu harika derleme için çok teşekkürler.
    Benim F klavye’ye geçmek istemememdeki en önemliğ neden kısa yol tuşlarıdır. işim gereği tüm programlarda kısayol kullanıyorum.

    Bu konu hakkında bende blogumda bir yazı yazmıştım: AlışŸkanlıklar

    Umarım kullandıktan sonraki deneyimlerinizi de okuma şansım olur.

  • Pingback: AlışŸkanlıklar ve İşŸini İyi Yapmak - Jegraphy Fihrist :: BLOG :: Can EĞRİDERE

  • http://hasanyilmaz.net/ Hasan Yılmaz

    Fe klavyeye yaklaşık bir hafta önce terfi ettim.

    Kullandığım kısayollar klavye değişiminde olumsuz etki yaratmadı. Aksine daha hızlı kullanır oldum kısayolları. Çünkü yeni bir klavle düzeni öğrenirken on parmak çalışmaya başladım.

  • Pingback: Hasan Yılmaz

  • http://www.necatbolpaca.com/ Necat Bolpaça

    Merhaba,
    Sayın Hasan Yılmaz öncelikle site hakkında bir-iki söz söylemek isterim. Gerçekten bu tip bir çalışmanın arayışı içinde olan insanlardan biriyim. Bilgisayar alanında oturmuş bir terimler sözlüğü olmasını çok isterim. Maalesef TDK bu konuda yeterince etkili değil.

    Ancak siteniz bence gereken biçimde değil. Bir “blog” (günlük) sistemi bu proje için yetersiz kalacaktır. Bir müddet sonra tamamen “tag” (etiket) lere bağlı olacaksınız. Gerçi kullandığınız etiket sistemi geliştirilerek ihtiyacı karşılaması (ileride büyük bir arşiv olması) kolaylıkla sağlanabilir.

    Sitenizi elimden geldiği kadar desteklemek istiyorum.
    ————————————-
    Yazı hakkında:
    “On parmak” isimli bir program vardı, bilenler bilir. Windows 3.1 den bu yana sanırım var. 2.0 sürümü ücretsiz indirilebiliyor. Hem Q hem de F klavye kullanımını oradan dersleri sırasıyla takip ederek öğrenmeniz mümkün. Şu an Q klavye kullanan ve kullandığı yazılımlar tamamen Q ya göre ayarlanmış biri olarak F e pek sıcak bakamıyorum ama dizilişi beni hep hayran bırakmıştır. Çünkü yazarken bir sesli bir sessiz harf yazdığınızı düşünürseniz kontrol sürekli sağ elden sol ele- sol elden sağ ele uyum içinde geçip duracaktır.

    Bir gazetecinin köşesinde (hatırlayamıyorum maalesef ismini) Q klavyenin yazımı yavaşlatmak için icad edildiğini de okumuştum. İnsan harflerin dizilişine bakınca hak veriyor :-)

    Eski Tercüman gazetesinin başlattığı bir “Yaşayan Türkçemiz” hareketi vardı. O hareket TDK tarafından resmi olarak desteklenmemişti ama Türkçe kullanımına çok faydaları dokunmuştu. Umarım bu hareketiniz de bizlere çok şeyler katacak, kazandıracaktır. Hazırladığımız belgelerde daima İngilizce eşdeğeri yerine Türkçe sini kullanmayı, gerekiyorsa İngilizcesini belirtmeyi isteriz. Bu projeniz için teşekkürler…

  • http://hasanyilmaz.net/ Hasan Yılmaz

    Blog sistemini tercih ettim çünkü güncellik bu şekilde en yüksek seviyede olacak.

    Etiket sistemi ise bir sözlükten çok Türkçeyi tehdit eden kelimeleri daha rahat görmeye yarayan bir araç sadece.

    Ayrı bir sözlük olması iyi olurdu. Ancak önemli olan sözlük olup olmaması değil. Önemli olan insanların ana dil bilincine sahip olması ve bunu pratiğe dökmesidir. En büyük destek de bu şekilde olabilir.

    Ayrıca bir destek sayfası hazırlamayı düşünüyorum. Tek kişi ile çok etkili olmaz bu iş, genele yaymak gerek.

    Güzel düşünceleriniz için teşekkürler.

  • http://www.gfxdizayn.com gfx

    klavye:clavier fransızca

    şimdi fransızca kelimeleri okunduğu gibi yazarsan “türkçe” mi konuşmuş olursun?

    yoksa sitenin ismi “hedef fransızca”mı olacak? yoksa bizler çok mu “kek” miyiz?

  • hazel

    nedir bu ikilemlik okul hayatı boyunca f klavye kullan harflerin yerini beynine kazı sonra okul dışında emek harcadığımız f kalvye yerine Q lara muhtac ol.öyle zorki buna alışmak okul hayatı biteli üç yıl oldu ben hala Qlarla saklambaç oynuyorum.ama böyle gelmiş böylede gider.benim kaderimi yaşayan yüzlerce insan var.bizde zaman alsada üstesinden gelicez.

  • türkçe

    bence en iyisi f klavye ama günümüzde malesef q klavye yaygın ve ben bundan memnun değilim ama ben mecburen q kullanıyorum(bilgisayar leptop)

  • sunacan

    benim kılavyemde f ama ben on parmak kılavye ögrenmek için indirdim bunun için yardım istiyorum kendi kendime daha kolay ögrenmenin yolu varsa paylasalım on parmak kılavyeyi hem devlet daiirelerinde f kulanılıyor diye biliyorum

  • http://hasanyilmaz.net/ Hasan Yılmaz

    Aşağıdaki adreste çevrimiçi f klavye öğrenme hizmeti veriliyor:

    http://www.turkegitim.net/Klavye.aspx

  • http://karalamakagidi.com Enes Genç

    Mecburren Q klavye kullanıyorum. Bazı programları kullanırken Q kalvye kullanmak kaçınılmaz oluyor. Hatta Türkçe Q bile yeterli olmuyor. İngilizce Q kullanmak zorunda kalıyorum.

  • berkay

    Q klavyesini hikayesi nerde

  • http://hasanyilmaz.net/ Hasan Yılmaz

    # Enes Genç
    Türkçe Q yetmiyor demeniz gerçekten ilginç. Çünkü ikisinin arasındaki tek fark, sözde Türkçe olanının sağ tarafına eklenen altı harftir. Diğer tüm tuşlar aynı yerde.

    # Berkay
    Q klavyenin kayda değer bir özelliği yok. Herhangi bir araştırmanın ürünü değil. Teknik aksaklıkların önüne geçebilmek için tasarlanmış.

  • http://karelidefter.blogspot.com/ ONALTIKIRKALTI

    çok güzel bir yazı olmuş, tebrikler…

  • http://eftalgezer.wordpress.com Eftal GEZER

    Bizim okulda bir bilgisayar odasındaki yeni bilgisayarlarda F klavye var. Zamanla alışıyorum. Evdeki klavyem Q. F klavyeyi daha önce hiç görmemiştim.

  • ismail

    arkadaşlar öncelikle herkese slm ve saygılarımı sunuyorum
    bence herkes F klavyeye dönmeli çaresizlik içinde herkes bir mazeret uyduruyor neden işyerinizdeki klavyeler pc ye japon yapıştırıcısıylamı yapıştırılmış Q klavyeni çıkart F klavyeni tak ha olurya bi aksilik işten çıkarılma gibi bir neden sende alır klavyeni çıkarsın ….

  • http://www.finanstr.net Güven Tanış

    F ve Q Klavyesi karşılaştırması için yaptığım araştırmayı aşağıdaki adresten indirip inceleyebilirsiniz.

    http://www.finanstr.net/eklentiler/FKlavye.rar

    Konu ile ilgili sorularınız olursa yanıtlamaya hazırım.

  • Pingback: HEDEF TÜRKÇE - F ve Q Klavye Karşılaştırması (Güven Tanış)

  • Murat

    Türkçe F klavyeleri destek yazıları hep beni güldürmüştür. Ne yazık ki bilgisiz, hatalı ve taraflı olaylara göre hazırlanmış olur.

    Örneğin en sık karşılaştığım yanlış, “Türkçe F klavye bilenlerin kendiliğinden öğrendiği, Türkçe Q klavye için kursa gittikleri”dir. Şahsen ben Türkçe Q klavye ile başladım bilgisayar kullanmaya, ancak hiç de kursa gitmeme felan gerek kalmadı. gayet kolay öğrendim.

    Burda da gördüğüm olay, “Türkiye’de yaşıyorsanız, zorla size F klavye kullandırtırız” ayrı bir hadisedir. F klavye bilgisayar kullanımı için tasarlanmış gibi yansıtılsa da, esasında F klavye, Türkçe yazım işlerinde daktilo kullanımı için tasarlanmıştır. Ve gördüğüm kadarıyla, F klavyeyi savunanlar, daktilo temelinden gelmiş ve Bilgisayar kullanımında Q’ye alışamamış kişiler oluyor.

    Q klavye ingilizce kökenlidir. “Q klavyede kasti olarak en çok kullanılan harfler klavyenin en ücra köşesine atılmıştır” diyorsunuz da, bu kasten yapılmış birşey değildir. Q klavyenin Türkçe’ye uyarlanmasında, esas harf tuşların yeri korunmuş, noktalama işaretleri yerine Türkçe harfler yerleştirilmiştir. Klavye ilk yaratıldığında Türkçe’ye kasti olarak böyle birşey uygulamamştır. Sadece Türkçe Q klavyelerinde de değildir bu hadise, diğer dillerde de kendine özgü harfler benzeri şekilde konulmuştur.

    En uygun yer diye sürekli ortadan bahsediyorsunuz, ancak kenarlarda bulunan harflerin en çok kullanılan harf olmasında bir sakınca görmüyorum. Hatta daha kolay kullanım yarattığını da söyleyebilirim. Elleri ortada tutup dar bir alanda çalışmaktansa, geniş yayıp geniş alanda çalışmak işleri daha kolaylaştırıyor. Ayrıca İngilizce’de de J harfi pek yaygın sayılmaz. “En az kullanılan harfler kenara atılmış” derken A harfinin İngilizcedeki yaygın harflerden biri olduğunu söyleyebilirim.

    “Türkçe Q Klavye, adı bile yabancı” derken çok tuhaf bir cümle ortaya konduğunu da işaret etmek istiyorum. Türkçe dilinde yazılmış bir cümle neden yabancı olsun ki… Belki içinde bir tane de Türkçe’de olmayan harf var diyebiliriz ama o da Latin alfabesinden bir harf. Hem ona bakarsanız, Türkçe klavye ile, ne İngilizce’de, ne Türkçe’de olmayan ä, ã, â gibi harfleri de yazabildiğimize dikkat çekmek isterim.

    Bilgisayarların birinci amacının Word’de Türkçe yazı yazmak olmadığını, programlama yapmak, internette yabancı sitelere girmek, programlamlarda kısayol kullanmak gibi amaçlarının daha yaygın olduğunu da söylemek isterim.
    Bilgisayarda tek yaptığı Türkçe yazı yazmak olan kişiler Türkçe F klavye alabilir, ama Ctrl+X, V, C, Z gibi kısayolları da unutmamak gerek.

    Son bir nokta, o diagramlardaki de Türkçe Q klavye tasarımı değil zaten. Küçük shift tuşu, çift satırlı enter tuşu gibi unsurlar atlanmış.

  • http://www.finanstr.net Güven Tanış

    Murat Arkadaşa Yanıt:
    Arkadaşım eleştirinizi anlayışla karşılıyorum ancak şu gerçeği gözardı etmeyin: F klavye yalnız Türkçe klavye olduğu için değil, şu anda dünyada kullanılan klavyelerin içinde en bilimsel olan klavyedir. Q klavye konusundaki eleştirileri yalnız biz yapmıyoruz. Q klavye kullananlar bile iyi klavye diyemiyor. Bu konuda ABD’de bile çalışmalar yapılmış ve Dvorak adında bir araştırmacı Q klavyeye alternatif olarak bir klavye hazırlıyor. Daha bilimsel ve ergonomik bir klavye. Bu klavyeye bakarsanız bizim F Klavye ile çok benzerlik gösteriyor. Bu konudaki çalışmamı internette e-kitapçık şeklinde sundum. Okumanızı öneririm. Çünkü 1955 yılından sonra böyle bir araştırma yapılmadı.
    Kesinlikle F klavye kullanmak zorunda değilsiniz. Ancak en azından şunu bilerek kullanın: F klavye, Q klavyeden üstündür. Bu yalnız Türkçe için geçerli değil, İngilizce yazımda da F klavye, Q klavyeye göre üstündur.
    Dosyayı indirmeniz için adresi bir kez daha veriyorum:

    http://www.finanstr.net/eklentiler/FKlavye.rar

    Konu ile ilgili yine kafanıza takılan ya da sormak istediğiniz bir şey olursa lütfen yazın, her türlü tartışmaya açığım.
    Kolay gelsin.

  • ATATÜRKMENBEY

    SAYIN üstadlar ve üyeler ben uzun zamandir türkce yazi klavyesi programi ve türk cumhuriyetlerinin türkcesi alfabetiklerine göre acilen ihtiyacdan dolayi eger sizlercede mevcud ise lütfen bana gönderebilirseniz tesekür ederim
    atatürkmenbey

  • http://www.kemalonur.com www.kemalonur.com

    Evet çoğu arkadaşında dediği gibi mahkum bırakılmışız Q klavye kullanmaya. Fakat bu engeli aşmak zor değil arkadaşlar. Biraz desteklemek lazım. Mesela PArdus gibi…
    Birileri çok fazla emek harcadı hala daha uğraşıyorlar ve halkımız da kanındaki milliyetçilik duygusundan ve bilinçli olmasından dolayı bu çabaların hakkını yavaşda olsa veriyor. Umarım kısa zamanda bu uğraşlar gerekli karşılığı alır.

  • http://www.tsubasatv.co.cc ali aytug

    herkese iyi gunler.

    bir oyun delisi olarak sunu one suruyorum.

    turkiyede benimgibi (oyun delisi) bircok insan yasiyor. oyunlarda malesefki q klavyeye gore yapiliyor. ingilizce q klavyeyi arastirmadim ama kendi dillerinde bir islevi varki bu sekilde olmus.

    bence turkiyede q klavye kullanilmaya baslamasinin tek nedeni oyunlardaki W – A – S – D tuslaridir. bu tuslarin karsiligi F klavyede G – U – I – E olunca bir cok oyunda problem cikiyor. ozellikle counter strike oyununda klavyedeki tuslarin % 50 ye yakini kullaniliyor. boyle bir durumda malesefki F klavye kullanilmasi olasiligi malesefki ortadan kalkiyor.

    ulkemizdeki bilgisayarlarin %60 tan fazlasi (benim dusuncem) oyun icin kullanildigi icin boyle bir vaaka meydana geldi diye dusunuyorum.

    (yazim yanlislari noktalama isaretleri turkce kullanimimdan dolayi cok ozur dilerim)

    herkese tekrar iyi gunler

  • TOLGA

    bir süre önce 10 parmak çalışması yaptım. yazımı hızla ilerlettim ama yanlış giden birşeyle olduğunu farkettim. ne kadar uğraşsamda bazı harfleri yazarken zorlanıyorum ve aynı parmak bir o yana bir bu yana gidip geliyor. tesadüfen bir muhasebe sınıfında f klavye gördüm. kısa bir süre inceledim ve çok hoşuma gitti. q klavyedeki sorunlara f klavyede raslamıyorsun. bırakın tek parmağı tek el üzerinde bir yoğunlaşma bile yok. en kısa zamanda f ye geçeceğim.

  • http://www.turkceklavye.net osman

    rkadaşlar Merhaba yabancı bir ülkeden aldığınız klavyelerde 6 harf (Ğ, Ü, Ş, İ, Ç ve Ö) de dahil olmak üzere yaklaşık 21 karakter eksiktir biz bu eksikliği giderebiliyoruz üstelik etiket ile de değil direk tuş basımı yaparak sitemiz ziyaret etmenizi tavsiye ederim http://www.turkcekalvye.netdestek@turkceklavye.net

  • F KLAVYE ?

    F klavye 1930′lardaki güneş dil kuramı gibi geçersiz ve uyduruk bir klavyedir.
    Faşist anlayış gibi F klavyenin de tarihin tozlu raflarında yerini alması gayet normal bir durumdur.

  • Efe Buyuran

    Arkadaşlar, F klavye kullanmak için illa F klavye satın almak zorunda değilsiniz. Denetim masasından basit bir ayarlarla Q klavyenizi F olarak kullanmanız mümkün. Elbette, klavye’de görünen tuşa bastığınızda başka bir harf yazması pek hoş olmasada alışamayacağınız bir durum değil… Ben bu şekilde uzun süre Rumca metinler yazdım.

  • Yunus Emre

    Bu yazi ile bizi bilgilendirenlere tesekkur.

  • Oğuz

    88 yılından beri bilgisayar kullanıyorum, mesleğim bilgisayarla ilgili, 8 sene yurt dışında yaşadım ve halen yurt dışında yönettiğim bir ofisim var.
    Kısacası globalleşmenin nimetlerini çok yakından tanıyorum.

    Hayatı boyunca F klavye kullanan birisinin Q klavye ye adaptasyonu çok zordur, artık telefonların bile klavyesi olan bu dönemde farklı bir standart yarardan daha çok zarar getirecektir.

    Farklı standartlar teknoloji yarışında bizi ileri değil geri götürecektir…

  • mutlu

    Emeğine sağlık sayın yönetici gerçekten çok bilgilendirici bir yazı olmuş.Teşekkür eder, bilgi paylaşımının devamını dilerim :D